Jubileuszowa edycja dorocznego spotkania praktyków Współpracy Transgranicznej z krajów Unii Europejskiej i Partnerstwa Wschodniego odbyła się w dniach 5-7 października, po raz pierwszy w formule hybrydowej, z uczestnikami w Lublinie i online.
„Miasto i region 2030” to temat przewodni tegorocznej edycji kongresu poświęconej przyszłości miast i regionów w obliczu nowych wyzwań rozwojowych w postpandemicznej perspektywie.

Podczas trzech dni wydarzenia odbyły się liczne panele, dyskusje i warsztaty z udziałem samorządowców, ekspertów, przedstawicieli biznesu i trzeciego sektora.
W ramach Giełdy Grantodawców i Forum Partnerów uczestnicy mogli zapoznać się z możliwościami pozyskania wsparcia z wybranych programów grantowych i spotkać potencjalnych partnerów do wspólnych projektów. Program urozmaiciły wizyta studyjna w Puławskim Parku Naukowo-Technologicznym i „wieczór porażek” czyli spotkanie z ludźmi biznesu w popularnej formule Fuckup Night. Kongresowi towarzyszył bogaty program wydarzeń kulturalnych, w tym roku poświęcony prezentacji kultury białoruskiej.

Panel otwierający z udziałem polityków i dyplomatów z Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy poświęcony był nowemu formatowi współpracy międzynarodowej w regionie – Trójkątowi Lubelskiemu, w odniesieniu do aktualnej sytuacji geopolitycznej w regionie ze szczególnym uwzględnieniem Białorusi.
W czasie warsztatu „Zielone miasta” eksperci samorządowi i z organizacji pozarządowych z Polski, Gruzji i Ukrainy dzielili się różnymi doświadczeniami i wyzwaniami związanymi z podejmowanymi przez samorządy działaniami na rzecz włączania społeczności lokalnej do rewitalizacji i tworzenia terenów zielonych w miastach.
W związku z otrzymaniem przez miasto Lublin tytułu Europejskiej Stolicy Młodzieży w 2023 r. każdego dnia Kongresu odbywały się wydarzenia poświęcone temu zagadnieniu. Pierwszego dnia blok ten rozpoczął panel „Partycypacja młodych: dobre praktyki konsultowania projektów JST z młodzieżą i dziećmi” z udziałem on – line ekspertów ze Szwecji, USA i Austrii moderowany przez Borysa Martelę eksperta Instytutu Rozwoju Miast i Regionów w Krakowie.
Partnerem wydarzenia a zarazem gospodarzem Giełdy Granatowców i Forum Partnerów pierwszego dnia Kongresu był Program Współpracy Transgranicznej Polska-Białorus-Ukraina. Spotkanie było okazją do zapoznania się z założeniami nowej perspektywy finansowej na lata 2021 – 2027 oraz warunkami uzyskania dofinansowania. Podczas Forum Partnerów licznie zgromadzeni uczestnicy z trzech krajów objętych działaniami Programu mieli możliwość nawiązania bezpośredniego kontaktu z potencjalnymi partnerami w wybranych obszarach tematycznych.

Drugiego dnia warsztatem dotyczącym praktycznych aspektów rozwoju start-upów z udziałem menedżerów inkubacji z Unicorn Hub (Polska) rozpoczął się się blok biznesowy kongresu. Następnie odbył się główny panel „Innowacyjny biznes w innowacyjnym samorządzie” z udziałem kadry menedżerskiej z Polski, Ukrainy i Hiszpanii. Ogromnym zainteresowaniem cieszyła się wizyta studyjna do Puław i tamtejszego Parku Naukowego-Technologicznego.
Po południu tego dnia ciekawą perspektywę na temat roli i odpowiedzialności mediów w budowaniu lokalnych wspólnot przedstawili dziennikarze i przedstawiciele świata mediów z Polski, Ukrainy i Mołdawii.
Gospodarzem Forum Partnerów i Giełdy Granatowców drugiego dnia Kongresu był Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki. Założenia Funduszu przedstawił uczestnikom dyrektor instytucji pan Petr Mareš.
Drugim wydarzeniem poświęconym problematyce młodzieżowej była dyskusja „Kultura dla młodych i młodzi w kulturze”. Uczestnicy z Polski, Litwy, Ukrainy i Białorusi przeprowadzili bardzo ciekawą dyskusję o zmianach w sposobach korzystania z kultury i świata mediów cyfrowych przez młode pokolenia.
Dzień zamknął „wieczór porażek” czyli spotkanie w popularnej formule Fuckup Night. Menedżerowie z firm Sollers Consulting, Bolt i Eagle8 podzielili się swoimi doświadczeniami, mówiącymi o tym jak nieodłącznym elementem prowadzenia biznesu są niepowodzenia i jak ostatecznie można porażkę przekuć w sukces.

Blokiem spotkań dotyczących kultury rozpoczął się trzeci dzień kongresu. Intelektualną ucztę oraz pouczającą lekcję na temat wyzwań współczesności stanowiła dyskusja dwóch wybitnych osobowości – prof. Jerzego Hausnera i Pawła Potoroczyna, przeprowadzona podczas pierwszego panelu pt. „Gospodarka jako kultura”.  Ciekawym dopełnieniem tej dyskusji stała się prelekcja prof. Przemysława Czaplińskiego pod tytułem Przyrost zwątpienia: twórczość Stanisława Lema i Tadeusza Różewicza. Przymiarka. Całość zakończyła filmowa prezentacja stworzonego przez Pawła Ryżkę, Annę Bakierę oraz Cezarego Hunkiewicza projektu streetartowego Różewicz-Lem-Hartwig, będącego dokumentacją powstania muralu w Lublinie poświęconego tym wybitnym postaciom polskiej kultury.
Podczas warsztatu „W drodze ku Europejskiej Stolicy Młodzieży” dobrymi praktykami współpracy pomiędzy młodzieżą, organizacjami młodzieżowymi, a przedstawicielami samorządów w kontekście starań o tytuł Europejskiej Stolicy Młodzieży dzielili się przedstawiciele Kłajpedy (ESM 2021),Tirany (ESM2022), Lublina (ESM 2023) i Lwowa (finalista ESM 2024).
O wykorzystaniu nowoczesnych technologii, również w celu zwiększenia dostępności w kulturze, dyskutowali w ramach seminarium lokalnego projektu Creart – sieć miast na rzecz twórczości artystycznej, uczestnicy warsztatu Kultura. Technologia. Dostępność.
Ostatnim punktem programu Kongresu był panel poświęcony roli kobiet w polityce zagranicznej do którego pretekstem stał się raport Małgorzaty Kopki-Piątek i Iwony Reichardt „Czy kobiety uratują świat”. W dyskusji obok autorek raportu, udział wzięła Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

Lublin solidarny z Białorusią – takie hasło przyświecało części artystycznej  tegorocznego kongresu.

Z uwagi na bieżącą sytuację u naszego wschodniego sąsiada, tegoroczny program kulturalny został poświęcony  prezentacji i wsparciu niezależnej kultury i artystów z Białorusi. 4 października w wieczór poprzedzający oficjalne otwarcie kongresu, w szczelnie wypełnionej (na ile było to możliwe w warunkach pandemicznych) sali widowiskowej Warsztatów  Kultury odbył się wyjątkowy koncert muzyki białoruskiej. Podczas koncertu wystąpili znani białoruscy artyści, którzy musieli opuścić swój ojczysty kraj i kontynuują karierę muzyczną w Polsce: Siarhej Douhuszau, Alexej Varsoba, Andrej Jewdokimow z zespołu Isna Trio, Yegor Zabelov, Ana Zhdanova, Ksenija Łukjanienka i Artsem Łukjanienka z zespołu Navi Band.
Poruszające zdjęcia przedstawia wystawa „The REM sleep” białoruskiego fotografa Zmicera Waynowskiego. Podczas wernisażu wystawy 5 października, umieszczonej w przestrzeni pl. Łokietka przed lubelskim Ratuszem, autor nie potrafił ukryć wzruszenia kiedy opowiadał o fotografowanych znajomych uczestnikach manifestacji skazanych na wieloletnie wyroki za udział w protestach przeciwko autorytarnej władzy.
Ogromną dawkę teatralnych emocji zapewnił  spektakl Teatru Kryły Chałopa pt. „Frau mit automat”, opowiadający o  opresyjnym wobec kobiet, niezależnie od czasu i sytuacji politycznej, systemie społecznym. Jubileusz 20-lecia powstania  teatru był pretekstem do dyskusji, która odbyła się po spektaklu, w trakcie której Teatr wraz z jego przedstawicielami, których gościliśmy w Lublinie, został uhonorowany Medalem Prezydenta Miasta Lublin.

Organizację kongresu wspierała grupa kilkunastu wolontariuszy z Ukrainy i Polski, przebywająca w Lublinie w ramach projektu „INTERCULTURE 5S: Wolontariat międzynarodowy na rzecz solidarności w sferze rozwoju miast”.